Dịch bệnh COVID-19 đã khiến chúng ta – những con người đi qua đại dịch – phải nhìn nhận lại các giá trị về cuộc sống. COVID-19 là dịp để nhắc nhở chúng ta tại sao cần phải theo đuổi một lối sống xanh, bền vững và khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.
Theo Báo cáo về Biến đổi Khí hậu và Sức khoẻ trước thềm Hội Nghị Thượng Đỉnh Biến đổi khí hậu lần thứ 26 của Liên Hợp Quốc (COP26), có mối liên hệ không thể tách rời giữa môi trường, khí hậu và sức khoẻ. Để duy trì một lối sống khỏe mạnh và bền vững, đã đến lúc chúng ta cần tìm hiểu về xu hướng sống xanh được người Nhật ưa chuộng. Có nguồn gốc từ giáo lý Phật giáo, thuật ngữ ‘Mottainai’ thể hiện sự nuối tiếc trước một đồ vật bị lãng phí. Thuật ngữ này nhấn mạnh niềm tin của người Nhật rằng mỗi đồ vật đều mang một câu chuyện riêng, một giá trị riêng, chính vì thế chúng ta cần nâng niu, gìn giữ và không để phí hoài những món đồ vật trong cuộc sống thường nhật. Hãy cũng tìm hiểu vì sao lối sống Mottainai lại “gây thương nhớ” cho người Nhật nhé.
Nếu như mô hình “3R” (Reduce, Reuse, Recycle) – hay còn được biết đến với phiên bản Việt hóa “3T” (Tiết giảm, Tái sử dụng, Tái chế), đã và đang là phương châm phổ biến trong việc bảo vệ môi trường; thì Mottainai chính là chìa khóa mở ra một cánh cổng mới. Lối sống này chú trọng việc thêm vào chữ “R” thứ tư (Respect: Tôn trọng), tạo ra mô hình “4R”.
Để có thể mang đến cho thế hệ trẻ một chương trình giáo dục mang tính toàn diện hơn, trong đó bao gồm việc phát triển nhận thức về môi trường và thế giới chúng ta đang sống, người Nhật đã đưa “Mottainai” vào chương trình học của trẻ em tại Nhật Bản. Lối sống này cũng xuất hiện trong Tập truyện tranh nổi tiếng “Mottainai Grandma” (Tạm dịch: Bà phí quá).
Điểm giá trị của mô hình Mottainai chính là giáo dục về sự trân trọng đối với những món đồ mà chúng ta đang sở hữu, giúp chúng ta sử dụng đồ vật một cách sáng tạo và trách nhiệm với nguyên lý cốt lõi: Thúc đẩy tiêu dùng hợp lý và hạn chế rác thải.
Vậy, chúng ta nên làm thế nào để áp dụng Mottainai vào cuộc sống hằng ngày?
Tận dụng những phần nguyên liệu tưởng chừng bị lãng quên trong bữa ăn thường nhật
“Food scrap” chính là những phần thức ăn thường không được sử dụng để chế biến, chẳng hạn như vỏ trái cây, vỏ trứng, hạt/bã cà phê hoặc thức ăn thừa còn sót lại trong những bữa ăn hằng ngày của chúng ta. Phương pháp nấu ăn này giúp ta tận dụng thức ăn thừa và chế biến chúng thành những món ăn mới thuần chay dựa trên cơ chế ưu tiên thực vật và thuận địa phương với nguyên tắc mùa nào thức nấy, chẳng hạn như luộc chín vỏ thanh long để tạo ra món thạch rau câu thanh long độc đáo hoặc biến tấu vỏ khoai lang chiên trở thành món bánh Nacho giòn tan. Hơn hết, giảm lượng thức ăn thừa cũng đồng nghĩa với việc giảm lượng khí thải carbon, giảm thiểu sự tác động đến biến đổi khí hậu.
