Số tiền nhà đầu tư được vay tại các công ty phụ thuộc vào số cổ phiếu đang nắm giữ hiện tại vào từng thời điểm hay quy định của công ty chứng khoán. Theo đó, tỷ lệ ký quỹ sẽ giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về cách ký quỹ chứng khoán, số tiền mà người chơi phải nộp vào và số tiền được vay từ công ty chứng khoán. Tỷ lệ kỹ quỹ có công thức như sau:
Tỷ lệ ký quỹ = Tài sản ròng / Giá trị danh mục
Trong đó:
- Tài sản ròng là giá trị cổ phiếu nhà đầu tư đã mua sau khi trừ đi khoản vay ký quỹ (bao gồm cả gốc lẫn lãi)
- Giá trị danh mục là tổng giá trị cổ phiếu mà nhà đầu tư đã mua từ tiền thực tế ban đầu và khoản vay nợ Margin (Bao gồm cả gốc lẫn lãi)
Ví dụ: Nếu nhà đầu tư muốn mua ký quỹ 100 triệu mã chứng khoán XXX với tỷ lệ ký quỹ là 40%, thì nhà đầu tư cần nộp vào40 triệu và được vay 60 triệu.
Có thể hiểu đơn giản hơn, tỷ lệ ký quỹ là tỷ lệ vay tối đa mà các công ty chứng khoán cho nhà đầu tư vay dựa trên tài sản ròng của họ. Theo quy định hiện hành, công ty chứng khoán chỉ được phép cho nhà đầu tư vay tỷ lệ tối đa 50%, điều này có nghĩa là nhà đầu tư được vay tối đa gấp hai lần số tiền bỏ vào.
Với một công cụ tài chính mà mọi thông số liên quan đều được công bố ngay từ đầu và mỗi công ty chứng khoán đều có những quy định khuyến cáo cho nhà đầu tư thì đây chắc hẳn không phải trò đỏ đen may rủi. Nếu được tìm hiểu kĩ ngay từ đầu, biết cách tận dụng và kiểm soát, margin có thể mang về nhiều lợi ích cho nhà đầu tư, do đó nhà đầu tư hãy liều đúng cách.
Cơ chế hoạt động khi sử dụng margin
Tùy vào xu hướng của thị trường mà margin sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến lãi lỗ trong khoản đầu tư.
- Trong trường hợp nhà đầu tư đang dùng margin mà cổ phiếu tăng giá, điều đó có nghĩa là lợi nhuận nhiều hơn, đồng thời giá trị tài sản ròng tăng lên. Nhà đầu tư có thể tiếp tục được mua thêm cổ phiếu để gia tăng lợi nhuận nhanh hơn.
- Trong trường hợp nhà đầu tư đang sử dụng margin mà cổ phiếu giảm giá, điều đó làm giá trị tài sản ròng sẽ giảm tương ứng với tỷ lệ đòn bẩy mà nhà đầu tư đang sử dụng. Ví dụ: khi tỷ lệ ký quỹ là 50%, thì sẽ lỗ gấp 2 lần.
Ở đây, nhà đầu tư cần hiểu thêm ba khái niệm mà nó sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến quá trình giao dịch ký quỹ khi giá cổ phiếu bị giảm. Đó là tỷ lệ ký quỹ duy trì, lệnh gọi ký quỹ, và thanh lý bắt buộc:
- Tỷ lệ ký quỹ duy trì: là hạn mức do mỗi công ty chứng khoán thiết lập nhằm tránh rủi ro nhà đầu tư không có khả năng thanh toán nợ khi giá chứng khoán giảm. Với tỷ lệ ký quỹ duy trì, công ty chứng khoán sẽ áp dụng mọi biện pháp nghiệp vụ để tỷ lệ ký quỹ không thấp hơn tỷ lệ duy trì.
- Lệnh gọi ký quỹ (call margin): Trong trường hợp mã chứng khoán giảm và làm cho tỷ lệ kỹ quỹ giảm dưới mức duy trì, công ty chứng khoán sẽ yêu cầu nhà đầu tư bổ sung ký quỹ bằng tiền mặt hoặc cổ phiếu để đưa tỷ lệ ký quỹ về mức duy trì.
- Thanh lý bắt buộc (force sell): Nếu nhà đầu tư không bổ sung ký quỹ, công ty chứng khoán sẽ yêu cầu nhà đầu tư bán bớt cổ phiểu để đưa tỷ lệ ký quỹ duy trì về mức quy định.