>> Xem thêm: Đối tượng bảo hiểm là gì và cách xác định đúng
3. Chế độ thai sản
Nếu trước đây bạn còn phân vân có nên đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện không thì giờ đây có thể cân nhắc lại. Vì luật BHXH 2024 đã bổ sung thêm chế độ thai sản.
Theo đó, người tham gia BHXH tự nguyện sẽ được hưởng chế độ thai sản nếu đóng từ đủ 6 tháng trở lên trong vòng 12 tháng trước khi sinh con. Lao động nữ sinh con hoặc lao động nam có vợ sinh con đều được nhận mức hỗ trợ 2 triệu đồng cho mỗi con. Đặc biệt, lao động nữ là người dân tộc thiểu số hoặc lao động nữ người Kinh có chồng là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo còn được nhận thêm chính sách hỗ trợ riêng theo quy định của Chính phủ.
Có nên tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện không?
Câu trả lời là có, bạn nên tham gia BHXH tự nguyện nếu mong muốn được hưởng các chế độ như hưu trí, tử tuất, thai sản, đồng thời được cấp thẻ BHYT khi về hưu để an tâm chăm sóc sức khỏe. Đây là lựa chọn phù hợp cho lao động tự do, nông dân hoặc những người chưa đủ điều kiện tham gia BHXH bắt buộc nhưng vẫn muốn tích lũy để có nguồn thu nhập cho tuổi già.
Dưới đây là những lợi ích thiết thực mà BHXH tự nguyện mang lại:
- Được hưởng các chế độ như thai sản, lương hưu, tử tuất.
- Được cấp thẻ BHYT trong suốt thời gian nhận lương hưu (quyền lợi hưởng đến 95% chi phí trong quy định).
- Mức lương hưu luôn được điều chỉnh dựa trên "Chỉ số giá tiêu dùng".
- Người tham gia được tùy chọn phương thức và mức phí đóng theo khả năng tài chính của bản thân.
>> Xem thêm: Phân biệt bảo hiểm xã hội và bảo hiểm nhân thọ khác nhau như thế nào?
Cách tính đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện
Để tính mức đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện, bạn áp dụng công thức: Mức đóng = 22% x Mức thu nhập tháng do người tham gia lựa chọn. Mức thu nhập lựa chọn phải nằm trong khoảng từ mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn đến tối đa 20 lần mức lương cơ sở. Người tham gia có thể đóng BHXH tự nguyện theo tháng, 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng một lần.
1. Công thức tính mức đóng BHXH tự nguyện
Cách tính đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện được xác định dựa trên mức thu nhập do người tham gia lựa chọn và mức Nhà nước hỗ trợ.
Căn cứ Điều 36 Luật BHXH 2024, mức đóng BHXH tự nguyện hằng tháng được xác định theo công thức là:
Mức đóng BHXH tự nguyện = 22% x [Mức thu nhập chọn đóng BHXH tự nguyện] - [Mức nhà nước hỗ trợ đóng]
(*) Mức nhà nước hỗ trợ đóng: Người tham gia được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện theo tỷ lệ phần trăm (%) trên mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn, trong thời gian tối đa 10 năm. Mức hỗ trợ cụ thể:
- Hộ nghèo (30%): 1.500.000 × 22% × 50% = 99.000 đồng/tháng.
- Hộ cận nghèo (25%): 1.500.000 × 22% × 25% = 82.500 đồng/tháng.
- Người dân tộc thiểu số (30%): 1.500.000 x 22% x 30% = 99.000 đồng/tháng.
- Đối tượng khác (10%): 1.500.000 × 22% × 10% = 33.000 đồng/tháng.
Sau đây là ví dụ về bảo hiểm xã hội tự nguyện giúp bạn dễ hình dung cách tính mức đóng:
Nếu người tham gia chọn mức thu nhập tối thiểu là 1.500.000 đồng và thuộc hộ nghèo thì mức đóng BHXH tự nguyện là: 22% x 1.500.000 - 99.000.000 = 231.000 đồng/tháng.
2. Các mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện mới nhất
Mức đóng BHXH tự nguyện thấp nhất (chưa được hỗ trợ) được tính bằng mức chuẩn hộ nghèo theo khu vực nông thôn, hiện là 1.500.000 đồng/tháng (theo Điều 3 Nghị định 07/2021/NĐ-CP). Vì vậy, mức đóng bảo hiểm tự nguyện tối thiểu là:
22% x 1.500.000 = 330.000 đồng/tháng.
Mức đóng BHXH tự nguyện cao nhất (chưa được hỗ trợ) được tính bằng 20 lần mức tham chiếu. Khoản 2 Điều 3 Nghị định 73/2024/NĐ có quy định mức tham chiếu là 2.340.000 đồng. Do đó, mức đóng bảo hiểm tự nguyện tối đa là:
22% x 20 x 2.340.000 = 10.296.000 đồng/tháng
Người tham gia có thể lựa chọn mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện phù hợp với thu nhập của mình và được hưởng hỗ trợ từ Nhà nước theo quy định. Tuy nhiên, mức đóng này không được thấp hơn mức tối thiểu và cũng không vượt quá mức tối đa dưới đây:
Mức đóng BHXH tối thiểu:
Đối tượng |
Mức đóng tối thiểu |
Hộ nghèo |
165.000 đồng/tháng |
Hộ cận nghèo |
198.000 đồng/tháng |
Người dân tộc thiểu số |
231.000 đồng/tháng |
Đối tượng khác |
264.000 đồng/tháng |
Mức đóng BHXH tối đa:
Đối tượng |
Mức đóng tối đa |
Hộ nghèo |
10.131.000 đồng/tháng |
Hộ cận nghèo |
10.164.000 đồng/tháng |
Người dân tộc thiểu số |
10.197.000 đồng/tháng |
Đối tượng khác |
10.230.000 đồng/tháng |
3. Phương thức đóng BHXH tự nguyện
Người tham gia có thể lựa chọn các phương thức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện bao gồm:
- Đóng hàng tháng.
- Đóng 3 tháng/lần.
- Đóng 6 tháng/lần.
- Đóng 12 tháng/lần.
- Đóng 1 lần cho nhiều năm sau nhưng không quá 5 năm/lần.
- Đóng 1 lần cho những năm còn thiếu với người đã đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng thời gian đóng còn thiếu không quá 10 năm.
Với trường hợp đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu trên 10 năm đóng BHXH, người tham gia cần tiếp tục đóng định kỳ cho đến khi thời gian còn thiếu không quá 10 năm thì mới được đóng một lần cho toàn bộ số năm còn thiếu.
Cách đăng ký bảo hiểm xã hội tự nguyện
Người dân có thể tự đóng BHXH tự nguyện bằng cách đăng ký trực tiếp hoặc đăng ký trực tuyến Cổng Dịch vụ công BHXH Việt Nam. Sau đây là hướng dẫn chi tiết cho từng cách tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện:
1. Đăng ký trực tiếp
Người dân đủ điều kiện tham gia bảo hiểm tự nguyện có thể đăng ký lần đầu hoặc điều chỉnh mức đóng trực tiếp tại cơ quan BHXH hoặc các điểm/đại lý thu (tổ chức dịch vụ thu). Hồ sơ đăng ký BHXH tự nguyện bao gồm:
- Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT theo mẫu TK1-TS mới nhất.
- Thẻ căn cước/CCCD (thẻ cứng hoặc thẻ điện tử) dùng để xuất trình đối chiếu thông tin đăng ký.
Nếu hồ sơ hợp lệ, cơ quan BHXH sẽ liên hệ với người đăng ký để thực hiện đóng tiền BHXH theo quy định.