Khi con trẻ đến tuổi thành niên, phụ huynh “mất” đi vai trò một cách rõ rệt. Sự thành công – thất bại, tích cực – tiêu cực được xác định là thuộc về bản thân các bạn trẻ. Vì thế, tính có trách nhiệm - tự ý thức được việc mình cần làm, ít cần đến người khác hướng dẫn, sai bảo hay dụ dỗ; ra quyết định – trở thành một trong những tiêu chí cốt lõi để đánh giá phẩm chất của trẻ. Do đó, giúp con sống có trách nhiệm trở thành nhiệm vụ hết sức quan trọng của các bậc làm bố mẹ.
Để con có được tính trách nhiệm khi thành niên, bố mẹ cần phải bắt đầu giúp con gầy dựng từ khi con còn nhỏ, thông qua những việc làm cụ thể, vừa sức và mang tính liên tục. Trách nhiệm không phải là điều có thể học được từ một bài giảng duy nhất. Đó là kết quả của một quá trình tích lũy kinh nghiệm về sự đáp ứng những đòi hỏi của chuẩn mực xã hội; là khả năng tự lập ở mức độ cao; là sự trưởng thành về mặt tự ý thức của trẻ. Tuy nhiên, khi làm bố mẹ, bạn cũng đừng vì “sự trừu tượng” của khái niệm “trách nhiệm” mà cảm thấy nản lòng hay căng thẳng. Quá trình đồng hành cùng con để giúp con hình thành tính trách nhiệm sẽ không quá khó khăn, nếu như bạn hiểu rằng những gì mình giúp con bồi đắp là hết sức cụ thể, thực tế. Hãy lưu ý những vấn đề sau đây trong việc “giúp con sống có trách nhiệm”.
Làm gương
Bố mẹ luôn là người thầy đầu tiên của con; và mọi biểu hiện của bố mẹ (vô tình hay hữu ý) đều có giá trị “làm mẫu” cho con. Trong quá trình trưởng thành của mình, trẻ luôn có xu hướng sao chép những gì bố mẹ thể hiện để phản ứng với các tình huống mình gặp phải. Do đó, hầu như trẻ chỉ có thể trở nên có trách nhiệm khi trẻ được thấy điều đó ở bố mẹ của mình.
>>> Có thể bạn quan tâm: Sự tự tin của trẻ bắt nguồn từ bố mẹ
Hãy chứng minh cho con của bạn thấy rằng, có rất nhiều lần trong cuộc sống bạn tự nguyện thực hiện việc giữ lời hứa – vì chữ tín quan trọng; dọn vệ sinh chung – vì mình là thành viên của cộng đồng, gánh vác phần việc của người khác – vì cần chia sẻ khó khăn, từ chối một quyền lợi cá nhân – vì nó ảnh hưởng tiêu cực đến người khác,… Hãy tận dụng tất cả những lần hành xử đó để trò chuyện cùng trẻ về tính trách nhiệm, về những quyết định không “vị kỉ” được thực hiện tự giác. Đối với trẻ, không bài học nào có thể sống động bằng chính những hình ảnh trực quan mà bố mẹ mình thể hiện.
Buông bớt trách nhiệm để con trở nên trách nhiệm
Thoạt nghe, điều này có vẻ mâu thuẫn. Nhưng cản trở lớn nhất của việc hình thành tính trách nhiệm ở trẻ chính là vì bố mẹ đã thể hiện trách nhiệm của mình đối với sự phát triển của con một cách thái quá. Hãy để trẻ được tự quyết định càng sớm càng tốt. Sự đổ lỗi thường xảy ra khi trẻ không phải là người lên tiếng lựa chọn những hoạt động của bản thân mình. “Tại mẹ ép con ăn nên con bị ói!”, “tại bố muốn con học bóng rổ chứ con đâu có chọn nên con học dở!”, “tại mẹ muốn con học trường này chứ con đâu thích!”, “tại bố mẹ kêu con làm như thế chứ con đâu có định làm như vậy!”,… Trong từng độ tuổi, với từng việc liên quan đến trẻ, hãy cho trẻ có ý kiến và “chuyển giao quyền lực” một cách vừa sức. Tính trách nhiệm của trẻ sẽ được hình thành từ chính những lúc được ra quyết định – trẻ sẽ phải suy xét cẩn thận và có chính kiến; từ lúc phải nỗ lực để hoàn thành các nhiệm vụ của mình vì mình đã lựa chọn; từ lúc dám chấp nhận mọi kết quả và thấy được vai trò của cá nhân mình trong kết quả ấy chứ không phải “tại bố”, “do mẹ”, “vì con bị ép”,…
>>> Bài viết có liên quan: Nên làm gì khi con đưa ra quyết định trái ý bố mẹ?
?dpr=on&ts=1768188528267)
